Falen bloot gelegd

De eredivisie clubs klagen over teruglopende bezoekersaantallen. Met dit bericht kwam de Volkskrant recent naar buiten. Als redenen wijzen de clubs de economische crisis aan. Logisch, maar de clubs klaagden over nog meer, namelijk over sportieve malheur, gebrekkige voorzieningen in de stadions en de opkomst van Eredivisie Live. Mijn broek zakte prompt af, dit kan toch niet waar zijn?

Ik heb de berichtgeving drie keer gelezen voordat ik geloofde wat ik las. Klagen de clubs nu echt over allerlei zaken die ze zelf in de hand hebben? Kennelijk wel. De meest flagrante is natuurlijk sportieve malheur als reden. Fantastisch, hoe diskwalificeer je jezelf als sportbestuurder als je dit aandraagt bij de media als reden voor teruglopende bezoekersaantallen. Het is toch moeilijk de moderne sportbestuurder serieus te nemen als dit soort argumenten worden gebruikt, zeker omdat de moderne sportbestuurder verantwoordelijk is voor het product van een voetbalvereniging, namelijk de prestaties van het 1e elftal.

Nee, dan de gebrekkige voorzieningen, ook al zo'n diskwalificatie van het eigen functioneren want het betekent niets anders dan een gebrek aan visie en beleid om tijdig te investeren. Bezoekers zijn klanten en kennelijk zijn de bestuurders toch niet professioneel genoeg om in te kunnen schatten wat hun klanten willen. De opkomst van Eredivisie Live als reden heb ik zelfs smakelijk om gelachen, Eredivisie Live, opgezet door de clubs zelf om meer inkomsten te genereren en recent verkocht aan Rupert Murdoch voor ontzettend veel geld. Lachen natuurlijk want een televisiekijker levert minder op van een stadionbezoeker. Maar ook hier zijn de clubs gewoon zelf oorzaak van.

Dan blijft de economische crisis over. Eindelijk een reden die niet als drogreden bestempelt hoeft te worden. Toch rammelt het ook hier. De laatste jaren zijn de kaartjes duurder en duurder geworden. Als clubkaarthouder bij Ajax ben ik tegenwoordig voor een kaartje Ajax - VVV gewoon minimaal €18 euro kwijt, de gemiddelde prijs op de 2e ring is €26,75. Dan ben ik nog niet van huis naar het stadion gereisd, heb ik de auto nog niet geparkeerd en overleven doe ik op zuurstof en sfeer want ook eten en drinken is schreeuwend duur in de ArenA.

Even snel gerekend kost een dagje Ajax tegen de FC Bal-op-het-dak mij dus zomaar 50 euro en dan doe ik nog niets bijzonders. Dan mag ik 120 minuten in de ArenA op de 2e ring zitten en hopen dat wat ik te zien krijg ook nog de moeite waard is. Niet vreemd natuurlijk dat de bezoekersaantallen dus misschien wel iets terug lopen. Nu is Ajax een extreem voorbeeld, Ajax is gewoon heel duur en toch is het zo goed als altijd uitverkocht. Bovendien zal een fanatieke fan die 50 euro echt wel neertellen maar het punt is dat het gewoon heel erg duur is geworden. Maar toch, ook dit heb je als club gewoon in de hand.

Conclusie van dit alles? De clubs moeten niet zeuren. Vrijwel alles hebben ze zelf in de hand. De Eredivisie zou eerder zelf eens moeten reflecteren op dit alles en zich afvragen hoe dit allemaal heeft kunnen gebeuren. En dan heel rap al die nietsnutten in het pluche de deur wijzen en eindelijk competente mensen met hart voor voetbal binnen halen.

Kwetsbaarheid

De maand oktober heeft de kwetsbaarheid van Ajax bloot gelegd. Ajax was een aantal wedstrijden niet in goede doen maar leek tegen Heracles op een goed resultaat af te stevenen. De zwart-witten bestreden Ajax met vechtlust en veel inzet en werden hier uiteindelijk zelfs voor beloont met een gelijkspel omdat Ajax zich de kaas van het brood liet eten. Scheidsrechterlijke dwaling of, niet feitelijk was het de inzet van Heracles die het verschil maakt en het onvermogen van Ajax om in die fysieke strijd mee te kunnen.

Tegen Manchester City kreeg Ajax de kans te laten zien wat het kan. Met verzorgt positiespel werd de miljoenenploeg terug gestuurd naar Engeland. Saillant detail is dat Manchester City alles voetballend probeerde op te lossen en dat Ajax de sterke mannen Kompany en Lescott handig omzeilde. Vrij van constante fysieke druk floreerde de voetbal artiesten Eriksen en de Jong en werd het een weergaloze voetbal avond in Amsterdam. En dan komt Feyenoord, en elke Ajacied weet dat Feyenoord Ajax altijd bestrijd met hetzelfde wapen. Vechtlust en inzet.

Deze editie was geen uitzondering. Zodra Ajax aan voetballen toe kwam was het duidelijk beter dan de Rotterdammers, maar zodra Ajax iets slordig werd en Feyenoord tijd kreeg om er dan kort op te zitten kreeg Ajax het onmiddellijk moeilijk. Clasie was hierin duidelijk de aanjager. De kleine controleur klapte overal vol op, probeerde alles tot een opstootje te promoveren en had makkelijk 4 gele kaarten kunnen krijgen. Maar hij kreeg er maar 1 en vertegenwoordigde daarmee de wijze waarom Feyenoord Ajax bestreed. Op het randje, soms erover, maar puur op vechtlust. En dan staat er een Italiaanse spits die op Italiaanse wijze toch een verlies afwendt.

Teleurstellend voor ons Ajacieden maar het toont wel de kwetsbaarheid van dit Ajax. Ondanks alle (terechte) kritiek heeft de ploeg laten zien heel goed te kunnen voetballen. De ploeg heeft ook laten zien de vechtlust van Jan Vertonghen en Vurnon Anita te missen. De vraag is dan ook wie gaat opstaan en die kwetsbaarheid kan opvullen. Toby heeft die meedogenloosheid niet, Poulsen mist het loopvermogen en dus lijkt het strijdplan voor alle tegenstanders van Ajax al klaar te liggen. Een strijdplan waar Frank de Boer echt een oplossing voor met gaan vinden wil Ajax dit seizoen zich weer succesvol kunnen terug vechten in het kampioenschap.

De coup van Cruijff

Begin oktober 2012 vond ik bij tot mijn verbazing een aantal boekenbonnen in mijn jaszak. Aangezien ik toch in de buurt van de boekhandel was stapte ik even binnen en kwam naar buiten met het eerste Sinterklaas cadeau voor mijn zoon en met 'De coup van Cruijff'. De coup van Cruijff  is een boek van Menno de Galan over de Fluwelen Revolutie van Johan Cruijff bij Ajax. Het boek belooft het volledige verhaal te vertellen over hoe Johan Cruijff terug keerde bij Ajax en er de macht greep, dit alles opgemaakt uit gesprekken met talloze hoofdrol spelers. De vraag is natuurlijk of het boek ook aan die belofte kan voldoen.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen; Het is een confronterend boek over de mooiste club van Nederland. Het is een ongelofelijk interessant relaas over niet alleen de Fluwelen Revolutie maar zeker ook de periode die daaraan vooraf ging, eigenlijk vanaf het vertrek van Michael van Praag als voorzitter van Ajax tot aan het heden. Bovendien leest het boek erg lekker weg en weet het van begin tot eind te boeien. Maar je wordt als Ajacied ook doorlopend geconfronteerd met de minder frisse kant van Ajax.

Cruijff wordt af en toe erg vilien weg gezet in de wijze hoe Cruijff zijn netwerken aanwend om de zittende bestuurlijke garde bij Ajax uit het zadel te wippen. Telkens is De Galan vernietigend in zijn oordeel over de handelswijze van Cruijff en zijn groep getrouwen. Omgekeerd besteed hij veel minder tekst aan de opeenvolging aan directeurs en bestuurders van Ajax hoewel hij in zijn oordeel net zo meedogenloos is. De Galan speelt hard en af en toe op de man, maar ontziet daarbij niemand waardoor het boek toch gebalanceerd blijft.

Wel heeft De Galan één groep niet meegenomen die zeker een prominentere rol had verdient, en dat zijn de supporters van Ajax. De acties in de Arena worden in een enkele volzin afgedaan, de rol van de ASD in een korte passage. Zelfs de trieste uitwassen in de vorm van bedreigingen aan het adres van Olfers, Ten Have en Sturkenboom kunnen nauwelijks op aandacht rekenen terwijl deze gebeurtenissen juist openingen boden om ook inzage te geven hoe groot de druk vanaf de tribunes was. En gemiste kans in mijn optiek.

Hartverwarmend is de afwezigheid van Frank de Boer in de man tegen man gevechten. Frank de Boer toont zich de ultieme professional, misschien wel de enige bij Ajax gedurende de revolutie, in dat hij zich volledig aan zijn taak kwijt, namelijk het eerste elftal. Opvallend is hoe eenvoudig Cruijff zijn tegenstanders aan de kant schuift en hoe incompetent achtereenvolgens twee directeuren en twee RvC'en omgaan met de hele zaak. Ten slotte wordt overduidelijk welk mantra Cruijff hanteert, namelijk: 'Jullie hebben er een zooitje van gemaakt, ik ga dat rechtzetten' en om dat recht te zetten eist hij niets minder dan een volledige volmacht. Een volmacht die hij uiteindelijk ook krijgt zoals we ondertussen weten.

De coup van Cruijff is zonder meer een goed boek. Confronterend, keihard, verhelderend, boeiend en altijd relevant. Het is een boek die elke Ajacied met een horizon die breder is dan het eerste elftal gelezen moet hebben. Een aanrader dus, maar wel een boek waar je als Ajacied een dikke huid voor moet hebben.

De taktiek van Ajax

Tegen Twente werd het voetbal zoals Frank de Boer dat wil spelen weer helemaal duidelijk. Vlak voordat de 1-0 viel was een mooi moment waar je in één beeld eigenlijk precies kon zien wat Ajax nu eigenlijk wil.

Op dit beeld is goed te zien hoe Poulsen ver is ingezakt en naast Alderweireld en Moisander speelt. Hierdoor komt er centraal ruimte vrij voor Eriksen en word Blind, hier duidelijk zichtbaar, gedwongen om diep te gaan spelen waardoor Tadic met hem mee moet. Sana maakt hier al de actie naar binnen, net als Eriksen. Allemaal in beweging en allemaal nemen ze spelers mee. Ze ziet hier al de ruimte bij Babel ontstaan, ver voordat hij ook daadwerkelijk de bal gaat krijgen.

Feitelijk wordt een tegenstander gedwongen ruimte prijs te geven centraal op het veld. Doordat de back en de buitenspeler allebei naar buiten worden gedwongen komt er ruimte vrij centraal op het veld. Tegen Twente werkte dit bijna verlammend. 'Ik moest mijn taak uitvoeren', vertelde Chadli na de wedstrijd. 'Ik moest Van Rhijn niet over mij heen laten komen.' Door de taktiek van Ajax werden dus de creatieve spelers van Twente gedwongen steeds achter de zeer diep spelende backs aan te gaan. En met de hoeveelheid balbezit voor Ajax kwamen de beide heren nauwelijks in het stuk voor.

Ik pak nu een voorbeeld uit de laatste pot van Ajax maar je kan elke wedstrijd van Ajax van 2012 erbij pakken en je zal hetzelfde concept zien. Het mooie hieraan is dat er niet omslachtig over de flanken wordt gespeeld. Veel mensen roepen dat je toch vooral over de flanken moet spelen en dan een goede voorzet moet geven maar feitelijk is dit een zeer omslachtige wijze van spelen. Voorzetten worden lange ballen die te vaak te lang onderweg zijn en bovendien wordt de zuiverheid van een pass over het algemeen niet beter als die over een flinke afstand moet. Staat tegenover om als Ajax dwars door het midden te spelen. De kortste weg naar het goal en lekker kort combineren waardoor de zuiverheid alleen maar bevorderd wordt.

Dit spelletje kan alleen met technisch vaardige voetballers. Kort combinatie werk vereist ook dat elk contact goed is. Het is een spelletje dat Ajax op het lijf geschreven staat met de huidige selectie en het maakt Ajax moeilijk te bespelen. Het maakt Ajax trouwens ook kwetsbaar in de omschakeling. De speelwijze is illustratief voor de frisse wind die waait bij Ajax. De club straalt weer durf en vertrouwen uit, buiten en binnen de lijnen. Er wordt weer gespeeld zoals dat bij Ajax hoort, op basis van goede individuele techniek en goed positioneel spel. Frank de Boer heeft Ajax dus weer Ajax gemaakt en dat leidt tot aansprekende resultaten. En dat is gewoon fijn om te kunnen concluderen.

Uitpubliek

Deze week maakte Ajax bekend dat Ajax weer kaarten beschikbaar gaat stellen aan ADO Den Haag voor de wedstrijden in Amsterdam. Toch wel een bijzondere zet als je weet hoe diep de haat tegen de mooiste club van Nederland geworteld zit in de Hofstad. In maart 2011 nog zongen spelers en fans van ADO "wij gaan op jodenjacht", iets dat de betrokken spelers overigens op een schorsing kwam te staan. Maar je kan je toch niet aan de indruk onttrekken dat de relaties tussen de Hagenezen en het Amsterdamse publiek nog behoorlijk op scherp staan. Dezelfde week ging het publiek van Utrecht ver over de schreef toen de ploeg uit de Domstad knullig over de knie ging bij de Godenzonen.

AFC Ajax en de rest van Nederland blijft moeilijk.De jarenlange overheersing in Nederland en zo nu en dan naar arrogantie riekende handelswijze zetten bij veel anderen kwaad bloed. Ajax zegt weer te willen werken aan het normaliseren van de relaties tussen de clubs maar is dat wel reëel? De reactie van ADO was veelzeggend want in Den Haag werd met hoog opgetrokken wenkbrouwen kennis genomen van dit nieuwtje van Ajax. De verwondering maakt daarna snel plaats voor een terughoudende reactie die boekdelen sprak. De Haagse clubleiding ziet namelijk een terugkeer van Ajax supporters helemaal niet zitten, dat gaat namelijk helemaal niet goed vallen bij de eigen supporters. Ook de Utrechtse voorzitter moest met het schaamrood op de kaken toegeven dat het eigen publiek niet in staat was zichzelf te gedragen in het eigen stadion.

Toch is het jammer dat het kennelijk niet mogelijk is om fans bij elkaar toe te laten. Bij voetbal horen eigenlijk fans van de tegenstander, daar horen schitterende tifo's bij en supportersgroepen die zich ten koste van de andere groepen hoorbaar willen maken.  Het is wat een wedstrijd een onvergetelijke ervaring maakt. Het is wat het voetbal zo'n belevenis maakt. Daarom juich ik in ieder geval het initiatief van Ajax toe. Laat maar komen die Hagenezen. Feyenoord op bezoek in de ArenA, laat ze alsjeblieft 1.600 havenslaven meenemen, dat hoort er gewoon bij als je het mij vraagt.

Ajax heeft een stapje gezet maar burgemeester Eberhard van der Laan en de Amsterdamse politie zullen ongetwijfeld een stokje gaan steken voor dit initiatief. Daarmee wordt meteen duidelijk hoe zeer de angst regeert langs de lijnen. Ik verwacht vooorlopig in ieder geval geen Hagenezen of Rotterdammers in de ArenA de aankomende jaren. En dat is jammer.

Wij zijn RKC niet

Ik ben achteraf enorm blij dat RKC gister de tegenstander was van Ajax. RKC was namelijk zonder illusies naar Amsterdam gekomen en speelde de hele wedstrijd met de doelstelling om vooral niet met grote cijfers te verliezen. De wil om te stunten was niet aanwezig en dat was waarschijnlijk maar goed ook. Ajax oogde namelijk kwetsbaar gister. Aanvallend was het ongeinspireert en verdedigend oogde het allemaal onzeker. Uiteindelijk zijn de drie punten weer vrij eenvoudig in de zak maar er blijft wel veel aan te merken op Ajax.

Toch zal menig Ajacied zich wat zorgen maken na dit optreden van Ajax met de Champions League ontmoetingen met Real Madrid, Manchester City en Dortmund. Frank de Boer zal de pot tegen RKC ook wel aan gaan grijpen met het oog  op de aanstaande ontmoetingen met die topclubs. Wie ziet het niet voor zich? Frank de Boer, zwaaiend met zijn armen, de irritatie van zijn gezicht druipend voor de groep. Niet zomaar natuurlijk als je de pot van Dortmund van dit weekend hebt gezien. De kampioen van Duitsland won vrij gemakkelijk van Bayer Leverkusen. Een onheilspellend voorteken misschien wel. Dortmund is op papier namelijk de zwakste tegenstander van Ajax.

De supporters in de Arena denken er kennelijk anders over, gezien het spandoek 'Poule D, makkie. Wembley, here we come!' Schitterend doek en natuurlijk doordrenkt met sarcasme en befaamde Amsterdamse bluf. Toch zit er wel een les opgesloten in dat doek, een les die de jonge Ajax selectie zich goed in de oren moet knopen. Met bluf, durf en zonder spanning het veld betreden tegen de sterren van Spanje, Engeland en Duitsland. Niet verkrampen en als een RKC hopen op een klein verlies, maar met open vizier de arena in en geloven in je eigen kunnen.

Het zelfde geldt voor de fans van Ajax. Natuurlijk is er veel scepsis over de kansen van Ajax. Maar bekijk het eens van een andere kant. Ajax heeft de afgelopen jaren gewonnen van AC Milan en Manchester United. Ajax speelde Olympique Lyon twee keer van de mat maar vergat goals te maken en Ajax deed dit telkens met of veel blessures of na het vertrek van spraakmakende spelers. Dus wat staat nu eigenlijk een goed resultaat in de weg?

Geloof. Het geloof in het eigen kunnen en een goede afloop. RKC liet dit weekend zien hoe het niet moet. Gelukkig zijn wij Ajax.

Balans

Onder Frank de Boer is Ajax weer Ajax. Ondanks de teleurstelling tegen Heerenveen speelt Ajax het voetbal zoals Ajax dat wil spelen, aanvallend met veel dynamiek en bewegende mensen. Een moeilijk te bespelen ploeg die aanvallend draait om combinatiespel dwars door het hart van de verdediging van de tegenstander. De top drie van dit seizoen lijkt zich dan ook al af te tekenen met PSV, Twente en Ajax als de grote kanshebbers. Toch moet er nog wel wat gebeuren bij Ajax om echt als serieuze kanshebber door te gaan.

Ajax heeft namelijk hetzelfde probleem als tijdens de seizoenstart van vorig jaar. Het geeft achterin veel te veel weg. Tegen NAC en NEC kon dat wat verdoezelt worden door de zwakte van de tegenstanders maar tegen AZ en Heerenveen was het af en toe beschamend om te zien hoe makkelijk tegenstanders weg konden lopen bij de Amsterdamse verdedigers. Hetzelfde dus als vorig seizoen waar Ajax veel punten verspeelde omdat het verdedigend niet goed stond. Er werd openlijk getwijfeld aan de kwaliteiten van de verdedigers maar eigenlijk was vrij duidelijk wat het probleem was, namelijk de balans in het elftal. Balans die door Vurnon Anita werd gebracht.

Vurnon is vertrokken naar een Engelse middenmoter en laat Ajax achter in dezelfde situatie waar het vorig seizoen in zat, namelijk een gebrek aan balans, gebrek aan een speler die verdedigend de lopende spelers op pakt, ruimtes klein maakt en voor de verdediging veel werk verzet. Bovendien  was Vurnon met name in de omschakeling ijzersterk en stopte hij veel counters voordat die eigenlijk echt tot stand kwamen. Het debuut van Ilan Boccara was veelbelovend maar hij is onervaren en meer een bal afpakker dan een voetballende controleur. Het is niet eerlijk om te verwachten dat hij dit klusje nou al kan klaren. Daarom is Christian Poulsen gehaald.

Het is voor Ajax te hopen dat de ervaren Deen de balans terug kan brengen in het elftal. Ajax heeft die balans namelijk hard nodig als Ajax met vertrouwen de wedstrijden tegen PSV en Twente tegemoet wil zien. Serero en Eriksen zijn beide echte aanvallende middenvelders maar kunnen verdedigend weinig potten breken en dus zal er heel veel verwacht worden van Poulsen. Hij zal verdedigend veel werk moeten verzetten. Bovendien wordt hij ook in de omschakeling enorm belangrijk want daarin ga je aan Serero en Eriksen weinig tot niets hebben. Christian Poulsen heeft in zijn lange carrière niet bij ploegen gespeeld die zo aanvallend spelen als Ajax dus is het moeilijk te zien hoe hij zal gaan renderen in zijn rol bij Ajax.

Aanvallend gaat het goed komen met Ajax. Dynamiek, beweging, doelgerichtheid en veel scorend vermogen gaan echt wel voor goals zorgen. Maar Ajax moet zien dat het verdedigend controle gaat uitstralen. Ajax wil aanvallend spelen en dus zal het in de omschakeling moet schitteren. Dat vereist discipline, arbeid en heel veel inzicht in het lezen van het spel. Christian Poulsen heeft daar de ervaring voor, maar heeft hij er nog de kwaliteit voor? En past zijn speelstijl wel bij het uitermate aanvallende voetbal van Ajax?

Balans wordt wat mij betreft het sleutelwoord van de maand september. De balans tussen het aanvallende spel van Ajax en het vermogen dat te combineren met een verdedigend sterk collectief waar geaccepteerd dat er ruimtes zullen zijn vanwege dat aanvallende spel. Een maand waar het Nederlands elftal Frank de Boer wat tijd gaat geven te sleutelen aan zijn selectie maar waar ook Borussia Dortmund en FC Twente al wachten. De balans zal bepalen of Ajax na de maand september niet alweer tegen een forse achterstand aan kijkt. De balans zal bepalen of goede uitslagen tegen Dortmund mogelijk zullen zijn om daarmee perspectief te krijgen op Europees overwinteren.  De balans zal bepalen hoe goed het werk van Marc Overmars en Frank de Boer nu eigenlijk is geweest.